Sunday, April 26, 2020


 DÉWI SERI

Kacarita dugas guminé imaluan utawi gumi wayah, i manusa wantah ngajeng sehananin isin gumi berupa umbi-umbian, buah-buahan, don-donan lan ané tiosan. Koné dugasé ento tusing ada madan padi. Tanaman padi kocap taneman para déwata ané ada di khayangan tur keajeng tekén para dewata. Duk rerahinan sané becik, ditu lantas ada déwa déwi kahyangan dot pesan masesanjan ke guminé. Déwa déwi punika kekawal antuk para dayang lan maha patih. Disubané neked di gumi, angob masih nyingak sarwa tetanduran gadang ngalub mecihne guminé gemuh. Sakéwala ten wénten kecingakin ada padi. Kacarita déwa déwi ngicenin tokoh  pemuda I Darma rawuh kekhayangan tur nyingakin ané madan padi. Makesuen ring khayangan I Darma angob pisan tekén bon nyangluh nasiné ané kalebengin, tur makite pesan ia nyicipin rasan nasiné ento.
I Darma lantas mapineh. Kénkén carané apang nawang pulah palih miara ané madan padi. Lantas medasar keneh ané seken ia nangkil tekén Déwi Sri pinaka Dewi Padi. Gelisin unduk, I Darma suba diarep Déwi Sri, tur memunyi. “Ratu..., meled pesan manah titiang mangde prasida wewehin rahina titiang megenah ring khayangan, riantukan titiang jagi melajahan awak indik pula-pali nanem padi”. Déwi Sri raris nyaurin. “Nah yéning buka kéto keneh cainé gelah lakar ngisinin lan misadia ngajahin anaké buka cai.”
Kacarita mangkin Déwi Sri ngajahin I Darma. Kapertama, sekondén melajah nanem padi, ia kaajahin ngelampit lan nyuburan tanah. Ané angga ngelampit wantah kebo utawi sampi. Alatnyané keadanin luku.  Selantur tanah carik keratoan nganggo garu. Tioasan ento keajahin ngemburan tanah, nyarangin carik, nanem padi, mejukut, nampadin muah sané tiosan nganteg padi suba kuning. Selantur keajahin mederep nganggon ani-ani. Kéto masih nebuk lan ngingsah padi apang dadi baas lakar jakan.
Sampun suwé I Darma nongos dikhayangan. Makejang gegaéné dicarik suba kaplajahin tur suba karesepang. Raris Betari Dewi Sri ngelémékin anaké I Darma. Kéné penikan idané.” Ih anaké buka cening Darma.  Jani kema suba cening mewali ke mercepada. Nira suba sumeken tatas cening suba keresep unduk-unduk pepelajahan ané suba lewat. Né aba benih padi limang bulih. Pelajahin malu dimercapada.”. Disubané kéto, buin mani semeng, I Darma nunas cap ring Ida Batari Sri apang prasida kemercepada. Ditu lantas I Darma ke cap tur prasida makeber ke mercapada. Kacarita tan kauningin olih Ida Déwi  Sri, I Darma nyemak a gemel bibit padiné. Teked dimercapada bibit padiné kaeduman tekén petaniné. Ditu lantas padi dicariké dadi liu, makudang-kudang héktar. Sesampun padiné kuning, kacerita déwa-déwi ring khayangan mesesanjan kamercapada. Kacingakin terus liu pesan ada padi suba kuning tur luung pesan. Ditu lantas Dewi Sri kanikain.
 “Ratu Déwi Sri, ring mercapada akéh pisan wénten padi, tur sampun kuning ring cariké. Indayang ratu turun kamercapada.”Sesampun polih pesadok akéto, Déwi Sri turun ke mercepada. Ida mekesiab nyingakin padiné kuning di cariké sané linggah. Ditu lantas Déwi Sri ngeruruh I Darma tur nganika. “Ih cai manusa corah, gedé pesan salah cainé. Tan pesangkan cai nyemak padi dikhayangan. Sakéwale gelah tusing nawang.” Ditu lantas I darma ngejer. Masa pesan ia keliwat salah. “Ampun ratu betari. Iwang sampun titiang. Sakéwanten manah titiang wantah metulung sareng nyaman-nyaman titiang ring mercepada mangda ipun prasida ngajeng nasi, tur mangde raris ipun siteng megarapan tur nénten keni panyungkan. Sakéwanten titiang merasa tekén déwék iwang pesan, raris dande napi je katiba ring sikian titiang, titiang nyukserahan déwék.”
Sesampun ada pisadok I Darma buka kéto, Betari Déwi Sri merasa sungsut masih manah ida, riantukan napi sané ketelataran olih i manusa mebuat pesan. Raris ida ngawéntenan wecana.
“Nah...kéné jani manusa. Nira nerima apa ané keorahan busan. Sakéwale kéné. Cai jani ngorahin manusané ajak makejang pewarah-warah nira.”
“Kapertama, saluwiring i manusa dadi memula padi, tur ngajeng hasil padi merupa beras, sakéwala melahan miara pejalan toyo berupa celabah, temuku, talikunda utawi miara padi apang melah.”
“Kaping dua, buin pidan padiné ento apang kemanyi disuba pantesné, tur ngangé senjata ani-ani ané suba baang nira. Do pesan nyen ngutang baas utawi nasi.”
“Tetelu, to ade masih beburon cara kedis, balang lan ané tiosan, baang masih nyicipin bedik-bedik, karana ento onyo masih gelah ngelahan unén-unén.”
Sesampun nganika akéto, raris Ida Déwi Sri, ngeregep tur macuwet nyujur khayangan. Asapunika satua Déwi Sri. Unteng satua puniki, mangdané, iraga sareng sami, sapunapi antuk padi pinaka anggén ajeng-ajengan becik kapiara, sekadi iraga ngerawat taneman tiosan, utawi yén binayang kadi ngerawat anaké alit. Taler tetep nganggén tetuek gumi, ritatkala metaneman. Nyénin mani puan iraga imanusa tusing bisa miara isin gumi lan guminé, pastika sampun bencana katibén. 

No comments:

Post a Comment