DÉWI
SERI
Kacarita dugas guminé imaluan
utawi gumi wayah, i manusa wantah ngajeng sehananin isin gumi berupa
umbi-umbian, buah-buahan, don-donan lan ané tiosan. Koné dugasé ento tusing ada
madan padi. Tanaman padi kocap taneman para déwata ané ada di khayangan tur keajeng
tekén para dewata. Duk rerahinan sané becik, ditu lantas ada déwa déwi
kahyangan dot pesan masesanjan ke guminé. Déwa déwi punika kekawal antuk para
dayang lan maha patih. Disubané neked di gumi, angob masih nyingak sarwa
tetanduran gadang ngalub mecihne guminé gemuh. Sakéwala ten wénten kecingakin
ada padi. Kacarita déwa déwi ngicenin tokoh pemuda I Darma rawuh kekhayangan tur nyingakin
ané madan padi. Makesuen ring khayangan I Darma angob pisan tekén bon nyangluh
nasiné ané kalebengin, tur makite pesan ia nyicipin rasan nasiné ento.
I Darma lantas mapineh. Kénkén
carané apang nawang pulah palih miara ané madan padi. Lantas medasar keneh ané
seken ia nangkil tekén Déwi Sri pinaka Dewi Padi. Gelisin unduk, I Darma suba
diarep Déwi Sri, tur memunyi. “Ratu..., meled pesan manah titiang mangde
prasida wewehin rahina titiang megenah ring khayangan, riantukan titiang jagi
melajahan awak indik pula-pali nanem padi”. Déwi Sri raris nyaurin. “Nah yéning
buka kéto keneh cainé gelah lakar ngisinin lan misadia ngajahin anaké buka
cai.”
Kacarita mangkin Déwi Sri
ngajahin I Darma. Kapertama, sekondén melajah nanem padi, ia kaajahin
ngelampit lan nyuburan tanah. Ané angga ngelampit wantah kebo utawi sampi.
Alatnyané keadanin luku. Selantur tanah carik keratoan nganggo garu. Tioasan ento keajahin ngemburan
tanah, nyarangin carik, nanem padi, mejukut, nampadin muah sané tiosan nganteg
padi suba kuning. Selantur keajahin mederep nganggon ani-ani. Kéto masih nebuk lan ngingsah padi apang dadi baas lakar
jakan.
Sampun suwé I Darma nongos
dikhayangan. Makejang gegaéné dicarik suba kaplajahin tur suba karesepang.
Raris Betari Dewi Sri ngelémékin anaké I Darma. Kéné penikan idané.” Ih anaké
buka cening Darma. Jani kema suba cening
mewali ke mercepada. Nira suba sumeken tatas cening suba keresep unduk-unduk
pepelajahan ané suba lewat. Né aba benih padi limang bulih. Pelajahin malu
dimercapada.”. Disubané kéto, buin mani semeng, I Darma nunas cap ring Ida Batari
Sri apang prasida kemercepada. Ditu lantas I Darma ke cap tur prasida makeber
ke mercapada. Kacarita tan kauningin olih Ida Déwi Sri, I Darma nyemak a gemel bibit padiné.
Teked dimercapada bibit padiné kaeduman tekén petaniné. Ditu lantas padi
dicariké dadi liu, makudang-kudang héktar. Sesampun padiné kuning, kacerita
déwa-déwi ring khayangan mesesanjan kamercapada. Kacingakin terus liu pesan ada
padi suba kuning tur luung pesan. Ditu lantas Dewi Sri kanikain.
“Ratu Déwi Sri, ring mercapada akéh pisan wénten
padi, tur sampun kuning ring cariké. Indayang ratu turun kamercapada.”Sesampun
polih pesadok akéto, Déwi Sri turun ke mercepada. Ida mekesiab nyingakin padiné
kuning di cariké sané linggah. Ditu lantas Déwi Sri ngeruruh I Darma tur
nganika. “Ih cai manusa corah, gedé pesan salah cainé. Tan pesangkan cai nyemak
padi dikhayangan. Sakéwale gelah tusing nawang.” Ditu lantas I darma ngejer.
Masa pesan ia keliwat salah. “Ampun ratu betari. Iwang sampun titiang.
Sakéwanten manah titiang wantah metulung sareng nyaman-nyaman titiang ring
mercepada mangda ipun prasida ngajeng nasi, tur mangde raris ipun siteng
megarapan tur nénten keni panyungkan. Sakéwanten titiang merasa tekén déwék
iwang pesan, raris dande napi je katiba ring sikian titiang, titiang nyukserahan
déwék.”
Sesampun ada pisadok I Darma
buka kéto, Betari Déwi Sri merasa sungsut masih manah ida, riantukan napi sané
ketelataran olih i manusa mebuat pesan. Raris ida ngawéntenan wecana.
“Nah...kéné jani manusa. Nira
nerima apa ané keorahan busan. Sakéwale kéné. Cai jani ngorahin manusané ajak makejang
pewarah-warah nira.”
“Kapertama, saluwiring i manusa
dadi memula padi, tur ngajeng hasil padi merupa beras, sakéwala melahan miara
pejalan toyo berupa celabah, temuku, talikunda utawi miara padi apang melah.”
“Kaping dua, buin pidan padiné
ento apang kemanyi disuba pantesné, tur ngangé senjata ani-ani ané suba baang nira. Do pesan nyen ngutang baas utawi
nasi.”
“Tetelu, to ade masih beburon
cara kedis, balang lan ané tiosan, baang masih nyicipin bedik-bedik, karana
ento onyo masih gelah ngelahan unén-unén.”
Sesampun nganika akéto, raris
Ida Déwi Sri, ngeregep tur macuwet nyujur khayangan. Asapunika satua Déwi Sri.
Unteng satua puniki, mangdané, iraga sareng sami, sapunapi antuk padi pinaka
anggén ajeng-ajengan becik kapiara, sekadi iraga ngerawat taneman tiosan, utawi
yén binayang kadi ngerawat anaké alit. Taler tetep nganggén tetuek gumi,
ritatkala metaneman. Nyénin mani puan iraga imanusa tusing bisa miara isin gumi
lan guminé, pastika sampun bencana katibén.
No comments:
Post a Comment