Sunday, April 26, 2020


MÉN SUGIH AJAK MÉN TIWAS

Cucun-cucun pekak ajak onyo, sube suud melajah. Jani pekak bakal mesatua sekondén cucun-cucun pekak mesaré. Mai malu paekin pekak. Satuan pekak sing ja ado lén Mén Sugih ajak mén tiwas. Melahan ningehan. Di désa anu ada anak tua madan Mén sugih lan Mén Tiwas. Buka adané Mén Sugih ia sugih pesan, nanging demit. Ia ngelah bayu iri ati, jail tekén anak lacur, tur tusing dadi saingin kesugihané. Liu di désané ento anaké tusing demen tekén Mén Sugih. Buka adané Mén Tiwas pesan, nanging solahé melah, tusing taén jail tekén timpal. Liu pisagané kangen tur sayang ajak mén tiwas. Mén Tiwas jemet pesan megaé. Ia masih demen metulung ajak brayané. Anggon nyambung idupné, Mén Tiwas tuwah bisa maburuh. Gegaené sewai-wai Mén Tiwas tuwah ngalih sarwe kaljukut dialasé. Kéto masih ia ngumpulin kayu-kayu ané sube tuh, bakal adepa ka peken.
Kacerita nuju dina anu Mén Tiwas kemo ka umah né Mén Sugih ngidih api. Ditu lantas  Mén Tiwas masadok ajak Mén Sugih. “Mén Sugih, baang je tiang ngidih api, anggon tiang mapunpun pang nyak mekedus bungut paoné. Mén Sugih lantas nimpalin. “aluh to Mén Tiwas. De jek bates api, baas e kilo kal baang icang Mén Tiwas”. Kéto pesautne Mén Sugih. Disubané akéto, lantas Mén Tiwas macelep kapaoné Mén Sugih. Kondén danyuhné Mén Tiwas idup Mén Sugih malih mesuang raos. “Mén Tiwas, adi genit sajan duur icangé. Sekondén mulih alihin jep icang kutu. Masih nyai kondén ngelah baas”. Sebet pesan kenehné Mén Tiwas. Iye tusing demen mauyutan. Lantas Mén Tiwas ngalihin kutuné Mén Sugih. Sawetara jam sia, mara Mén Tiwas suud ngalihin kutu. Ditu lantas Mén Sugih ngemaang upah baas ekau Mén Tiwas. Mén Tiwas  ngéncolang mulih, lantas baasé ento jakana.
Mare sajan Mén Tiwas mulang nasi dikukusané, sagét ngéncol teka Mén Sugih tur mesaur banggras. “Mén Tiwas.... Mén Tiwas. Kénkén nyai tundén ngalihin kutu, jeg sing pragat gaé. Né not di duur i cangé nu kutuné buin tetelu”. Kéto munyiné Mén Sugih tur ngédéngan kutu ditelapak limané. Mén Tiwas makesiab kenehné. Ia tusing nyidang mesaut a buku. “ kéné jani. Waké ngemang nyai baas busan. Ulihang baasé jani. Upah nyai sing meragatan gaé”. Mesaut ya Mén Tiwas. “baasé busan suba jakan tiang. Suba dadi nasi. Ento ape dikukusané. “O..yén kéto sedeng luung. Jani nasi ento kal jemak icang”. Kéto pesaut né Mén Sugih, tur éncolang nyemak nasi, mebalik ke umahné. Sing ja nasi dogén abane mulih. Kayang kuskusané abana baan Mén Sugih. Subé sanjaan, Mén sugih bin teko ka umahné Mén Tiwas. “Mén Tiwas. Engsap waké nyai busan nyilih api. Mai ulihang masih apiné”. Mesaut yo Mén Tiwas. “tiang sing ngelah api jani Mén Sugih”. Mén Sugih masemu sebet. Monjong care bungut céléng. “nah kéné, saang a pesel dipunapi kal jemak icang, anggon pesilih”.  Ditu lantas gagésonan Mén Sugih nyemak saangné Mén Tiwas dipunapi, lantas kapupungan mebalik mulih. Mén Tiwas blegbegan tur bengong ngenehan bikas né Mén Sugih. Sebet pesan hatiné, tur nyesel tekén pedéwékané ané kaliwat lacur buke kéné.
Kacarita Mén Sugih suba manyi padi dicarikné duuran kangin. Mén Sugih merasa kéweh ngalih tukang tebuk, apang je ia ngelah baas jakane buin mani. Tuwah nak sing ngelah lek, Mén Sugih mulih keumahné Mén Tiwas. Buke ngényor Mén Sugih memunyi. “Mén Tiwas, oopin jek waké nebuk padiné nah. Baange je upah duang kau”. Kerane Mén Tiwas dot masih maan upah baas, ditu lantas ia meburuh nebuk padi. Kasuwén-suwén, telah sube padiné katebuk. Lantas Mén Tiwas maan upah baas. Sube sanikaon Mén Tiwas ngéncol mulih. Dot pesan ia ngelah nasi. Kaceritaan Mén Sugih, masih lakar nyakan. Sagét tepukine baasné misi latah. Mén Sugih branti, tur mulihné Mén Tiwas. “Mén Tiwas mai abo baasé. Pragat nyai sing bisa megaé”. Mén tiwas mesaut. “Mén Sugih, baasé ané busan suba jakan tiang”. Sing memunyi ape Mén Sugih ke paon, tur nyemak payuk jakan Mén Tiwas. Ngéncolan ia mejalan mulih nyuang  nasiné Mén Tiwas kayang payukné.
Sambil nyeselin déwék, Mén Tiwas semeng-semeng suba majalan ke alasé. Disubané neked dialas, ditu lantas ia metik-metik paku, ané biase adepe ka peken. Kéto masih Mén Tiwas milpilan carang kayu ané tuh-tuh, tur pesele kadi biasa. Suba mase kasereb, ditu Mén Tiwas masayuban dibetén kayuné ané rimbun. Makesiab bayuné Mén Tiwas ningeh krésék-krésék didon-donan ané rimbun. Aduh jani suba ade macan. Kénkén ben melaib. Jani suba déwéké bakal mati. Kéto pepinehné Mén Tiwas, tur awakné ngejer. Ngidem Mén Tiwas sambil komat-kamit nunas ring Sang Parama Kawi apang selamet. Mare Mén Tiwas mukak penyingakané, sagét diarepné suba ade kidang. Mén Tiwas tekejut, tur neletekan kidangé ento. Mén Tiwas takut meklisikan. Kidangé ento masih neletekan sajan Mén Tiwas,  tur ngomong, “Ih Mén Tiwas, apa kaalih ditu?” Mén Tiwas tekejut. Lantas iya me saut. “Tiang ngalih paku tekén saang. I kidang nimpalin. “Lakar anggon apa ngalih paku?” Masaut Mén Tiwas. “Lakar adep tiang ka peken. Anggon jukut masih abedik.” I kidang care makenyem. “nah kéné Mén Tiwas. Jani nyai baang nire gaé. Seluk  jep jit maniré. Ditu bakal ada baang manire pice tekén Mén Tiwas” Mén Tiwas bengong tur mapineh. Pice apa ye ade. Yén jit nak mesuang tai. Sing ade lénan kén ento. Nah api kéto jeg kal jalanin. Apo je penadiné. Kéto pepinehné Mén Tiwas. Ditu lantas Mén Tiwas ngepekin i kidang tur ngalihin jit né. Tusing mikir apa buin Mén Tiwas nyeluk jit né i kidang. Mara kedenga, bek limané misi mas tekén selaka. Saking girang, Mén Tiwas tusing nepukin i kidang sube ilang. Mén Tiwas bengong tur kumat-kamit matur suksma. Gagésonan Mén Tiwas mulih. Mén Tiwas demen pesan. Ia lantas ke pandé, nundén ngaé gelang, bungkung tekén kalung. Mén Tiwas jani sugih liu ngelah mas slake. Makejang pianakné  jani bungah, magelang, mabungkung, makalung emas.
Gelisin satua énggal. Mén Tiwas ka peken mebelanja. Ditu tepukina Mén Tiwas tékén Mén Sugih. Mén Sugih makesiab nepukin pianakné Mén Tiwas sarwa bungah nganggo emas-emasan.  Mén Sugih cara delak-delik ngiwasin pianaké men tiwas. Sasubané Mén Tiwas neked jumah, tan pradé Mén Sugih ngéncol ka umahné Mén Tiwas. Ditu lantas ia metakon ngényor.“ Mén Tiwas dije nyai maan mas lan slake buka akéto. Angob masih icang nepukin. Orahin nak icang pang patuh masih icang care nyai.” Mén Tiwas nak mula sing taén sigug ajak anak, lantas mesaut. “Kéné Mén Tiwas, ibi tiang kaalasé ngalih saang  lan lakar jukut. Sagét ada kidang, nundén nyeluk jitné. Lantas seluk tiang, ditu maan emas tekén slake.” Mara kéto Mén Sugih ngéncolang mulih.
Maninné Mén Sugih ngemalunin luas ka alasé. Mén Sugih nyaru-nyaru care anaké tiwas. Ditu ia krasak-krosok ngalih saang tekén paku. Sagét teka i kidang, tur matakon, “Nyén ento ditu krasak krosok?” Mén Sugih mesaut buka anak sedih, sambil ngepekin i kidang. “Tiang Mén Tiwas, uli ibi tiang tuara nyakan. Sakit pesan basang tiangé.” Mesaut i  kidang, “Ih Mén Tiwas, mai pekin icang. Terus seluk jit icangé!” Mare mamunyi kéto i kidang, kendel pesan kenehné Mén Sugih. Magegeson Mén Sugih nyeluk jitné i kidang. Mara macelep limanné Mén Sugih, lantas mekijem jitné i kidang, tur melaib. Mén Sugih paida abana ka bet ané liu masih duiné. Mén Sugih ngeling tur katulung-tulung. “aduh...aduh....Nunas ampura, nunas ampura, kelésan liman  tiangé! Tiang kapok, tiang kapok!” makelo masih Mén Sugih kalinderan. Suba neked dipangkungé, ditu lantas Mén Sugih kacemplungan. Awakné belus tur liu metatu uyak duwin kétkét. Mén Sugih ngeling sig-sigan. Megopoh-gopoh ia mebalik mulih. Kacerita Mén Sugih suba jumah tur lantas ia sakit makelo.. “Nah kéto satuan pekaké tekén cucun-cucun pekak. Sing dadi cening angkuh, degag, iri ati tur loba di guminé. Melahan mesaing ajak timpal. Jalan jani sirep, né subo madan peteng.”




No comments:

Post a Comment